Mae’r wefan hon yn defnyddio cwcis i hwyluso’ch defnydd. Gweld ein Polisi Cwcis
Gosodiadau

Gosodiadau Cwcis

Angenrheidiol

Mae'r cwcis hyn yn gwbl angenrheidiol ar gyfer weithrediad y wefan.

 

Cwcis sy'n mesur defnydd y wefan

Rydym yn defnyddio Google Analytics i fesur sut ydych yn defnyddio'r wefan er mwyn i ni ei wella yn seiliedig ar angen defnyddwyr.

 

Cwcis sy'n helpu gyda chyfathrebu a marchnata

Gall y cwcis hyn gael eu gosod gan wefannau trydydd parti a gwneud pethau fel mesur sut rydych yn gwylio fideos YouTube.

 
 
Gweld ein Polisi Cwcis
×

Image filter options
Mae’r wefan hon yn newydd a dal yn cael ei datblygu.
Gweithiau Celf Themâu
Projectau ac Arddangosfeydd Erthyglau Cynfas Dysgu
Amdanom Ni Cysylltwch â ni
En
Gweithiau Celf Themâu Projectau ac Arddangosfeydd Erthyglau Cynfas Dysgu Amdanom Ni Cysylltwch â ni
Nôl Gwaith Celf Blaenorol Gwaith Celf Nesaf

female in blue dress, left, male in suit, right

RATHMELL, Thomas
<p>female in blue dress, left, male in suit, right</p>
Delwedd: © Thomas Rathmell/Amgueddfa Cymru
  Chwyddo / Rhagor o ddelweddau (2)

female in blue dress, left, male in suit, right

Mae'r wefan hon yn tynnu ar ddata casgliadau hŷn. Rydyn ni'n cydnabod y gall peth o'r wybodaeth fod wedi dyddio neu'n gwahaniaethu, ac yn gweithio i ddiweddaru ein cofnodion. Os oes gennych gwestiwn neu sylw ar ddarn o gelf, cysylltwch â ni.

Datganiad hawlfraint wedi'i ddarparu gan Amgueddfa Cymru

Manylion

Collection

Amgueddfa Cymru

Rhif yr Eitem

NMW A 25601

Historical Associations

Association Type: Provenance

Creu/Cynhyrchu

RATHMELL, Thomas
1912-1990
Rôl: Artist

Derbyniad

Gift, 11/11/2002

Mesuriadau

h(cm) frame:118.9
h(cm)
w(cm) frame:93.6
w(cm)

Techneg

Gouache on paper
Drawings
Drawings and watercolours
Fine Art - works on paper

Deunydd

Gouache
Paper

Lleoliad

In store - verified by J Carver
Mwy

Tags

  • Astudiaeth Ffurf
  • Celf Gain
  • Cysylltiad Cymreig
  • Dyfrlliw
  • Dyn
  • Gweithiau Ar Bapur
  • Menyw, Dynes
  • Portread Dwbl
  • Ôl 1945

Rhannu

Mwy fel hyn

Amgueddfa Cymru
<p>Un llun yw hwn o grŵp o bortreadau a gomisiynwyd gan y diwydiannwr Francis Crawshay yn y 1830au. Mae pob un o’r gweithwyr – dynion i gyd – yn grefftwyr a gwŷr di-grefft o weithfeydd dur Hirwaun a gweithfeydd tunplat Trefforest. Peth anghyffredin oedd i un o gewri diwydiant gomisiynu portreadau unigol o’i weithwyr, ond nid diwydiannwr cyffredin oedd Francis Crawshay. Adeiladodd fwthyn bychan i’w hun yn hytrach na byw ym mhlasty’r teulu, a doedd dim diddordeb ganddo yn arferion busnes y Crawshays: cwynai ei dad ei fod yn gwario arian fel y dŵr. Ef oedd unig siaradwr Cymraeg y teulu, a byddai’n fwy tebygol i chi ei weld yn rhannu sgwrs gyda’i weithwyr nag yn eu gorchymyn. Enw hoffus y gweithwyr amdano oedd ‘Mr Frank’. Ddechrau’r 1830au cymerodd Francis yr awennau yng Gweithfeydd Dur Hirwaun, a brynwyd gan ei dad ym 1819, a’r gweithfeydd tunplat newydd yn Nhrefforest. Comisiynwyd portreadau’r gweithwyr oddeutu 1835, ac maent wedi’u priodoli i’r artist teithiol W J Chapman. Arhosodd y set ym meddiant y teulu Crawshay drwy ewyllys, ac mae’n bosib bod mwy yn wreiddiol – mae cofnod o un arall sydd bellach ar goll i bob tebyg.</p>
CHAPMAN, W. J. (attributed to)
(1835-1840)
Trwy ganiatâd Amgueddfa Cymru
Amgueddfa Cymru
<p>Un llun yw hwn o grŵp o bortreadau a gomisiynwyd gan y diwydiannwr Francis Crawshay yn y 1830au. Mae pob un o’r gweithwyr – dynion i gyd – yn grefftwyr a gwŷr di-grefft o weithfeydd dur Hirwaun a gweithfeydd tunplat Trefforest.</p> <p>Peth anghyffredin oedd i un o gewri diwydiant gomisiynu portreadau unigol o’i weithwyr, ond nid diwydiannwr cyffredin oedd Francis Crawshay. Adeiladodd fwthyn bychan i’w hun yn hytrach na byw ym mhlasty’r teulu, a doedd dim diddordeb ganddo yn arferion busnes y Crawshays: cwynai ei dad ei fod yn gwario arian fel y dŵr. Ef oedd unig siaradwr Cymraeg y teulu, a byddai’n fwy tebygol i chi ei weld yn rhannu sgwrs gyda’i weithwyr nag yn eu gorchymyn. Enw hoffus y gweithwyr amdano oedd ‘Mr Frank’. </p> <p>Ddechrau’r 1830au cymerodd Francis yr awennau yng Gweithfeydd Dur Hirwaun, a brynwyd gan ei dad ym 1819, a’r gweithfeydd tunplat newydd yn Nhrefforest. Comisiynwyd portreadau’r gweithwyr oddeutu 1835, ac maent wedi’u priodoli i’r artist teithiol W J Chapman. Arhosodd y set ym meddiant y teulu Crawshay drwy ewyllys, ac mae’n bosib bod mwy yn wreiddiol – mae cofnod o un arall sydd bellach ar goll i bob tebyg.</p>
CHAPMAN, W. J. (attributed to)
(1835-1840)
Trwy ganiatâd Amgueddfa Cymru
Amgueddfa Cymru
<p>Yn 2008 daeth Michal Iwanowski, yr artist a aned yng Ngwlad Pwyl ac yn byw yng Nghaerdydd, ar draws graffiti ger ei gartref yn dweud 'Go Home, Polish'. Ddeng mlynedd yn ddiweddarach, yng nghanol cefndir Brexit ac Ewrop ranedig, ymgymerodd â thaith anhygoel dros 1900km ar droed rhwng Cymru a'i bentref genedigol, Mokrzeszów yng Ngwlad Pwyl. Ei nod oedd archwilio a deall y syniad o 'gartref'. Cymerodd y daith 105 diwrnod i'w chwblhau, a thrwy hynny fe bostiodd ddyddiadur o'i brofiadau a'i gyfarfyddiadau ar Instagram.</p>
IWANOWSKI, Michal
(2018)
© Michal Iwanowski/Amgueddfa Cymru
Amgueddfa Cymru
[No title]
SUTHERLAND, Graham Vivian
(1978-1979)
© Ystâd Graham Sutherland/Amgueddfa Cymru
Amgueddfa Cymru
[No title]
Photographer: HURN David
(2016)
© David Hurn / Magnum Photos / Amgueddfa Cymru
Amgueddfa Cymru
Swimming
HODGKIN, Howard King & McGaw
(2011)
©International Olympic Committee (IOC) - Cedwir Pob Hawl/Howard Hodgkin/Amgueddfa Cymru
Amgueddfa Cymru
[No title]
SINNOTT, Kevin
(1987)
©Kevin Sinnott/Amgueddfa Cymru
Amgueddfa Cymru
[No title]
HOWARD-JONES, Ray
(1920s)
© Nicola Howard-Jones/Amgueddfa Cymru
Amgueddfa Cymru
[No title]
COLLIER, Thomas
(1877)
Trwy ganiatâd Amgueddfa Cymru
Amgueddfa Cymru
<p>Mae telynor dall tlawd yn eistedd ar fainc, ei delyn yn pwyso yn erbyn ei ysgwydd chwith, ci wrth ei ochr. Wedi'u gwasgaru o'i amgylch mae rhywfaint o eiddo: ffon gerdded, pâr o fenig, a dau fath o ebill i diwnio’r delyn. Mae poster wedi'i rolio dan y fainc yn awgrymu ei fod yn cystadlu, neu wedi bod yn cystadlu, mewn Eisteddfod. Mae telyn fechan wedi'i phinio i'w siaced. Roedd y rhain weithiau'n cael eu rhoi fel gwobrau yn yr Eisteddfod ar gyfer perfformiadau ar y delyn. Wrth ei ochr ar y fainc mae jwg cwrw o grochenwaith caled a elwir yn 'jwg hela' gan eu bod yn aml yn cael eu haddurno â golygfeydd hela gwledig. Mae’r jwg yn awgrymu dathliadau - er nad yw'r telynor yma yn edrych yn llawen iawn! Roedd telynau'n aml yn cael eu canu mewn tafarndai, yn yr awyr agored, ac mewn eisteddfodau fel cyfeiliant ar gyfer dawnsio, canu ac adrodd. Ond erbyn y 19eg ganrif, roedd y delyn deires yn llai poblogaidd, er i Arglwyddes Llanofer ac eraill geisio adfywio'r traddodiad.⁠ ⁠ Roedd rhai pobl yn beio anghydffurfwyr piwritanaidd am y dirywiad ym mhoblogrwydd y delyn, am iddynt lywio pobl i ffwrdd o bleserau synhwyraidd 'pechadurus' fel cerddoriaeth a dawnsio. Yn 1802, ysgrifennodd Edward Jones 'mae Cymru, a oedd yn un o wledydd hapusaf y byd gynt, ar ei ffordd i fod y diflasaf'. Canu'r delyn oedd un o'r ychydig opsiynau ar gael i bobl ddall adeg hynny. Tua 1823, sefydlwyd cymdeithas yn Aberhonddu i ddysgu bechgyn dall i ganu'r delyn deires. Roedd hyn yn ymgais i adfywio traddodiad y delyn deires, yn ogystal ag ymgais i roi modd i bobl ddall gynnal eu hunain. Ond tlawd a fu llawer o delynorion dall. Mae hyn yn bwydo mewn i gysylltiadau ystrydebol rhwng dallineb a thlodi, dirywiad cymdeithasol a cholled. O dan y llun, mae dyfyniad o Caniad y Gog i Feirionydd, alaw werin boblogaidd gan y bardd Lewis Morris (Llewelyn Ddu o Fôn). ⁠⁠ Ar waelod y dudalen mae'r geiriau 'Telyn Fwyn Cymru', wedi'u hysgrifennu yn yr wyddor farddol a ddyfeisiwyd gan Iolo Morganwg. Roedd yr artist John Orlando Parry hefyd yn gerddor, ac yn ddigrifwr poblogaidd. Wedi'i annog gan ei dad, John Parry (Bardd Alaw), roedd hefyd wedi dysgu i ganu'r delyn. Cyfrannodd y ddau ddyn lawer at fywyd diwylliannol Cymreig ac roeddent yn gefnogwyr brwd o'r Eisteddfod. Yn 1838, cyhoeddodd Bardd Alaw lyfr, The Welsh Harper. ⁠⁠Mae'n bosibl y bwriadwyd y braslun hwn fel llun ar gyfer y llyfr, er nad aeth y dyluniad i'r wasg.</p>
PARRY, John Orlando
Trwy ganiatâd Amgueddfa Cymru
Amgueddfa Cymru
[No title]
MARINOT, Maurice
(1925)
© Maurice Marinot/Merat Vincent/Amgueddfa Cymru
Amgueddfa Cymru
[No title]
RICHARDS, Ceri
(1934)
© Ystâd Ceri Richards. Cedwir Pob Hawl. DACS 2025/Amgueddfa Cymru
Amgueddfa Cymru
[No title]
Photographer: HURN David
(1978)
© David Hurn / Magnum Photos / Amgueddfa Cymru
Amgueddfa Cymru
[No title]
SMITH, John "Warwick"
(19th century)
Trwy ganiatâd Amgueddfa Cymru
Amgueddfa Cymru
[No title]
ZIVKOVIC, Slavica
(2007)
© Slavica Zivkovic/Amgueddfa Cymru
Amgueddfa Cymru
[No title]
SUTHERLAND, Graham Vivian
(1950)
© Ystâd Graham Sutherland/Amgueddfa Cymru
Amgueddfa Cymru
[No title]
JOHN, Augustus
© Ystâd Augustus John. Cedwir Pob Hawl 2025/Bridgeman Images/Amgueddfa Cymru
Amgueddfa Cymru
[No title]
KOSSOFF, Leon
(1991)
© Leon Kossoff/Amgueddfa Cymru
Amgueddfa Cymru
<p>Yn 2008 gwelodd Michal Iwanovski - artist o Wlad Pwyl yn byw yng Nghaerdydd - graffiti ger ei gartref yn dweud 'Go Home, Polish'. Ddeg mlynedd yn ddiweddarach fe gerddodd y 1900km anodd o Gymru i Wlad Pwyl er mwyn ceisio dod i ddeall y cysyniad o 'gartref' yn dilyn pleidlais Brexit. Cofnododd ei daith a'i brofiadau dros y 105 diwrnod mewn dyddiadur ar Instagram.</p>
IWANOWSKI, Michal
(2018)
© Michal Iwanowski/Amgueddfa Cymru
Amgueddfa Cymru
[No title]
Photographer: HURN David
(2015)
© David Hurn / Magnum Photos / Amgueddfa Cymru

  • Gweithiau Celf
  • Themâu
  • Projectau ac Arddangosfeydd
  • Erthyglau Cynfas
  • Dysgu

Y Wefan

  • Amdanom Ni
  • Mynediad
  • Cwestiynau cyffredin
  • Hawlfraint
  • Cwcis

CYSYLLTWCH Â Ni

  • Cysylltwch â ni
  • Instagram @celfarycyd
× ❮ ❯