CYNFAS

Mari Ellis Dunning
19 Hydref 2023

Five Minutes

Mari Ellis Dunning

19 Hydref 2023 | Minute read

After ‘A Baby’s Momentous First Five Minutes’, by Eve Arnold

After the blood, once the pelvic   
scar has narrowed and paled   
             to a crescent moon, I take   
up my camera. Brace for shutters   
and makeshift light.

In Port Jefferson, the delivery   
room is stark, a metallic tang   
wetting the air. We wait,   
                                    poised –

             and the baby unravels   
from the umbilicus, his mother thundering   
open. Lowing like a heifer.

             And Steven is born.

At one minute old he curls a crinkled   
foot towards the ceiling, splays   
his toes like tulips. A bracelet is slapped   
to each wrist, marked M for male. I watch,   
thinking of other M words: mother,   
                         momentous, miscarriage.

By two minutes, his catfish-blue   
sheen begins to pink. The cord   
already cut to a stump,   
                        he hangs   
                                     like a hare   
from the nurse’s fist. He is three minutes   
old, twenty inches long, strong   
enough to crunch his abdominals,   
to buck his legs against   
gravity’s unrelenting tug.

At four minutes, his father peers   
through perspex, smiles his quiet approval:       
             a boy.    
Already his soles have been pressed   
to ink, his scalp sponged clean,   
his eyes anointed. Already, I have   
watched his whole life unfurl   
through the lens.

He is five minutes old, swaddled   
             and laid bare in a plastic cot.   
             Arm outstretched,   
                         he searches,   
finds his mother’s fingertip, clings   
to all he knows of the world.

I lower my camera.   
             Both our lives begin.

ARNOLD, Eve
© Eve Arnold/Magnum/Amgueddfa Cymru - Museum Wales

Ar ddiwedd y 1950au, dioddefodd Eve Arnold gamesgoriad a arweiniodd yn y pen draw at hysterectomi. Achosodd y ddioddefaint iselder dwys, a cheisiodd ei frwydro mewn astudiaeth agos o fecaneg genedigaeth yn Ysbyty Mather Long Island yn Port Jefferson yn ystod gaeaf 1959. Argraffwyd cyfres o luniau o’r astudiaeth yma, sy’n dogfennu genedigaeth Steven Woods, yng nghylchgrawn Life mewn traethawd ffotograffig o’r enw ‘A Baby’s Momentous First Five Minutes’.

Pan glywais fod Eve Arnold wedi ceisio lleddfu ei galar drwy rwymo ei hunan yn yr hyn a ddisgrifiodd fel ‘ffynhonnell’ ei phoen, roedd yn amhosib i ddioddefaint ei chamesgoriad a hysterectomi dilynol beidio â lliwio’r gerdd. Roedd y llun eiconig yn darlunio bywyd newydd, babi bach yn gafael ym mys ei fam ac yntai ond yn bum munud oed, wedi’i glymu gan drallod corfforol ac emosiynol colli plentyn. I Eve Arnold, roedd cymryd rhan yn y genedigaethau niferus a arweiniodd yn y pen draw at y traethawd lluniau enwog, a'r llun eiconig o'r ddwy law, yn ffynhonnell o iachâd, ac yn ffordd iddi ddechrau ei bywyd ei hunan o'r newydd.

Roeddwn i hefyd am gyfleu hanfod rhoi genedigaeth yn America’r pumdegau, y sterileiddio rhyfedd sydd iddo – yn lluniau Eve Arnold, mae’r babi’n cael ei slapio, tagio, pwyso, glanhau, mesur a’i eneinio a chaiff ei olion traed eu cofnodi. Byddai Steven wedi cael ei gludo i feithrinfa i gysgu, neu i grio yn ei grud, bron yn syth ar ôl ei enedigaeth. Mae gwrthgyferbyniad trawiadol rhwng yr amodau clinigol delfrydol a welir yn y lluniau du a gwyn, a realiti gweledol, gwaedlyd genedigaeth.

Tra bod llawenydd, cariad a dathlu i’w gweld yn y llun yma, mae tristwch a galar hefyd. Mae’r ddwy law, sy’n amlwg yn erbyn y cefndir du, yn cyflwyno sbectrwm o emosiwn dynol, ac roeddwn i’n teimlo ei bod yn hollbwysig cyfleu hynny yn y gerdd sy’n cyd-fynd â’r llun.


Cyrhaeddodd casgliad cyntaf o farddoniaeth Mari Ellis Dunning, Salacia, restr fer Llyfr y Flwyddyn 2019. Ers hynny mae hi wedi dod yn ail yng Nghystadleuaeth Stori Fer Lucent Dreaming a Gwobr Farddoniaeth Sylvia Plath. Mae Pearl and Bone, a ddewiswyd fel Casgliad Barddoniaeth Gorau Wales Arts Review yn 2022, ar gael gan Parthian nawr. Mae Mari yn ymgeisydd PhD ym Mhrifysgol Aberystwyth, lle mae’n ysgrifennu nofel hanesyddol wedi’i gosod yng Nghymru’r unfed ganrif ar bymtheg, yn archwilio’r berthynas rhwng cyhuddiadau o wrachyddiaeth, y corff benywaidd ac atgynhyrchu. Mae Mari’n byw ar arfordir gorllewinol Cymru gyda’i gŵr, eu dau fab, a’u poochon annwyl iawn.


Share


Comments

Nid yw sylwadau ar gael ar hyn o bryd. Ymddiheuriadau am yr anghyfleustra.

More like this