Mae plant yn chwarae pêl o flaen y capel ar un o strydoedd serth y cymoedd. Paentiwyd yr olygfa hon tua 1960. Daeth yn ddelwedd hynod deimladwy wedi i 116 o blant gael eu lladd yn Aberfan pan lithrodd y domen lo. Yma, mae'r plant yn chwarae ger y capel yng nghysgod y domen ddu, yn symbol bregus o gymuned a dinistr ar y gorwel. Pa gemau ydych chi’n cofio eu chwarae’n blentyn? Sut mae pethau’n wahanol heddiw? | Gwaith Celf | Celf ar y Cyd

Mae’r wefan hon yn defnyddio cwcis i hwyluso’ch defnydd. Gweld ein Polisi Cwcis

Gosodiadau

Angenrheidiol

Mae'r cwcis hyn yn gwbl angenrheidiol ar gyfer weithrediad y wefan.

Derbyn

Cwcis sy'n mesur defnydd y wefan

Rydym yn defnyddio Google Analytics i fesur sut ydych yn defnyddio'r wefan er mwyn i ni ei wella yn seiliedig ar angen defnyddwyr.

Derbyn

Cwcis sy'n helpu gyda chyfathrebu a marchnata

Gall y cwcis hyn gael eu gosod gan wefannau trydydd parti a gwneud pethau fel mesur sut rydych yn gwylio fideos YouTube.

Derbyn

Nôl

Mae plant yn chwarae pêl o flaen y capel ar un o strydoedd serth y cymoedd. Paentiwyd yr olygfa hon tua 1960. Daeth yn ddelwedd hynod deimladwy wedi i 116 o blant gael eu lladd yn Aberfan pan lithrodd y domen lo. Yma, mae'r plant yn chwarae ger y capel yng nghysgod y domen ddu, yn symbol bregus o gymuned a dinistr ar y gorwel. Pa gemau ydych chi’n cofio eu chwarae’n blentyn? Sut mae pethau’n wahanol heddiw?

SHORT, Denys

Mae plant yn chwarae pêl o flaen y capel ar un o strydoedd serth y cymoedd. Paentiwyd yr olygfa hon tua 1960. Daeth yn ddelwedd hynod deimladwy wedi i 116 o blant gael eu lladd yn Aberfan pan lithrodd y domen lo. Yma, mae'r plant yn chwarae ger y capel yng nghysgod y domen ddu, yn symbol bregus o gymuned a dinistr ar y gorwel. Pa gemau ydych chi’n cofio eu chwarae’n blentyn? Sut mae pethau’n wahanol heddiw?

Mae'r wefan hon yn tynnu ar ddata casgliadau hŷn. Rydyn ni'n cydnabod y gall peth o'r wybodaeth fod wedi dyddio neu'n gwahaniaethu, ac yn gweithio i ddiweddaru ein cofnodion. Os oes gennych gwestiwn neu sylw ar ddarn o gelf, cysylltwch â ni.

Datganiad hawlfraint wedi'i ddarparu gan Amgueddfa Cymru

Manylion

Collection

Amgueddfa Cymru

Rhif yr Eitem

NMW A 25830

Historical Associations

Association Type: Provenance

Creu/Cynhyrchu

b. 1927

Rôl: Artist

Derbyniad

Gift, 11/11/2002

Mesuriadau

h(cm) frame:194.0

h(cm)

w(cm) frame:136.2

w(cm)

Techneg

Oil on board

Techniques (fine art)

Art dept - fine

Fine Art - painting

Deunydd

Oil

Board

Lleoliad

In store

Mwy

Tags

Rhannu

Mwy fel hyn

Amgueddfa Cymru

<p>Un llun yw hwn o grŵp o bortreadau a gomisiynwyd gan y diwydiannwr Francis Crawshay yn y 1830au. Mae pob un o’r gweithwyr – dynion i gyd – yn grefftwyr a gwŷr di-grefft o weithfeydd dur Hirwaun a gweithfeydd tunplat Trefforest. Peth anghyffredin oedd i un o gewri diwydiant gomisiynu portreadau unigol o’i weithwyr, ond nid diwydiannwr cyffredin oedd Francis Crawshay. Adeiladodd fwthyn bychan i’w hun yn hytrach na byw ym mhlasty’r teulu, a doedd dim diddordeb ganddo yn arferion busnes y Crawshays: cwynai ei dad ei fod yn gwario arian fel y dŵr. Ef oedd unig siaradwr Cymraeg y teulu, a byddai’n fwy tebygol i chi ei weld yn rhannu sgwrs gyda’i weithwyr nag yn eu gorchymyn. Enw hoffus y gweithwyr amdano oedd ‘Mr Frank’. Ddechrau’r 1830au cymerodd Francis yr awennau yng Gweithfeydd Dur Hirwaun, a brynwyd gan ei dad ym 1819, a’r gweithfeydd tunplat newydd yn Nhrefforest. Comisiynwyd portreadau’r gweithwyr oddeutu 1835, ac maent wedi’u priodoli i’r artist teithiol W J Chapman. Arhosodd y set ym meddiant y teulu Crawshay drwy ewyllys, ac mae’n bosib bod mwy yn wreiddiol – mae cofnod o un arall sydd bellach ar goll i bob tebyg.</p>

CHAPMAN, W. J. (attributed to)

(1835-1840)

Trwy ganiatâd Amgueddfa Cymru

Amgueddfa Cymru

<p>Stryd yn Y Porth ger Y Cymer, ond gallai fod yn stryd yn unrhyw un o drefi’r cymoedd yn y 1960au. Mae’r tai teras, yr arosfan fysiau a’r hen aerials ar y toeon i gyd yn gyfarwydd. Yr adeilad glas yw’r YMCA, sydd ddim yn bodoli bellach. Yr YMCA yw’r elusen hynaf yn y byd sy’n gweithio gyda phobl ifanc.</p>

SHORT, Denys

© Denys Short/Amgueddfa Cymru

Amgueddfa Cymru

<p>building, in blue</p>

SHORT, Denys

(1957)

© Denys Short/Amgueddfa Cymru

Amgueddfa Cymru

RICHARDS, Ceri

(1936)

© Ystâd Ceri Richards. Cedwir Pob Hawl. DACS 2025/Amgueddfa Cymru

Amgueddfa Cymru

<p>Un llun yw hwn o grŵp o bortreadau a gomisiynwyd gan y diwydiannwr Francis Crawshay yn y 1830au. Mae pob un o’r gweithwyr – dynion i gyd – yn grefftwyr a gwŷr di-grefft o weithfeydd dur Hirwaun a gweithfeydd tunplat Trefforest. Peth anghyffredin oedd i un o gewri diwydiant gomisiynu portreadau unigol o’i weithwyr, ond nid diwydiannwr cyffredin oedd Francis Crawshay. Adeiladodd fwthyn bychan i’w hun yn hytrach na byw ym mhlasty’r teulu, a doedd dim diddordeb ganddo yn arferion busnes y Crawshays: cwynai ei dad ei fod yn gwario arian fel y dŵr. Ef oedd unig siaradwr Cymraeg y teulu, a byddai’n fwy tebygol i chi ei weld yn rhannu sgwrs gyda’i weithwyr nag yn eu gorchymyn. Enw hoffus y gweithwyr amdano oedd ‘Mr Frank’. Ddechrau’r 1830au cymerodd Francis yr awennau yng Gweithfeydd Dur Hirwaun, a brynwyd gan ei dad ym 1819, a’r gweithfeydd tunplat newydd yn Nhrefforest. Comisiynwyd portreadau’r gweithwyr oddeutu 1835, ac maent wedi’u priodoli i’r artist teithiol W J Chapman. Arhosodd y set ym meddiant y teulu Crawshay drwy ewyllys, ac mae’n bosib bod mwy yn wreiddiol – mae cofnod o un arall sydd bellach ar goll i bob tebyg.</p>

CHAPMAN, W. J. (attributed to)

(1835-1840)

Trwy ganiatâd Amgueddfa Cymru

Amgueddfa Cymru

<p>Un llun yw hwn o grŵp o bortreadau a gomisiynwyd gan y diwydiannwr Francis Crawshay yn y 1830au. Mae pob un o’r gweithwyr – dynion i gyd – yn grefftwyr a gwŷr di-grefft o weithfeydd dur Hirwaun a gweithfeydd tunplat Trefforest. Peth anghyffredin oedd i un o gewri diwydiant gomisiynu portreadau unigol o’i weithwyr, ond nid diwydiannwr cyffredin oedd Francis Crawshay. Adeiladodd fwthyn bychan i’w hun yn hytrach na byw ym mhlasty’r teulu, a doedd dim diddordeb ganddo yn arferion busnes y Crawshays: cwynai ei dad ei fod yn gwario arian fel y dŵr. Ef oedd unig siaradwr Cymraeg y teulu, a byddai’n fwy tebygol i chi ei weld yn rhannu sgwrs gyda’i weithwyr nag yn eu gorchymyn. Enw hoffus y gweithwyr amdano oedd ‘Mr Frank’. Ddechrau’r 1830au cymerodd Francis yr awennau yng Gweithfeydd Dur Hirwaun, a brynwyd gan ei dad ym 1819, a’r gweithfeydd tunplat newydd yn Nhrefforest. Comisiynwyd portreadau’r gweithwyr oddeutu 1835, ac maent wedi’u priodoli i’r artist teithiol W J Chapman. Arhosodd y set ym meddiant y teulu Crawshay drwy ewyllys, ac mae’n bosib bod mwy yn wreiddiol – mae cofnod o un arall sydd bellach ar goll i bob tebyg.</p>

CHAPMAN, W. J. (attributed to)

(1835-1840)

Trwy ganiatâd Amgueddfa Cymru

Amgueddfa Cymru

<p>Un llun yw hwn o grŵp o bortreadau a gomisiynwyd gan y diwydiannwr Francis Crawshay yn y 1830au. Mae pob un o’r gweithwyr – dynion i gyd – yn grefftwyr a gwŷr di-grefft o weithfeydd dur Hirwaun a gweithfeydd tunplat Trefforest.</p> <p>Peth anghyffredin oedd i un o gewri diwydiant gomisiynu portreadau unigol o’i weithwyr, ond nid diwydiannwr cyffredin oedd Francis Crawshay. Adeiladodd fwthyn bychan i’w hun yn hytrach na byw ym mhlasty’r teulu, a doedd dim diddordeb ganddo yn arferion busnes y Crawshays: cwynai ei dad ei fod yn gwario arian fel y dŵr. Ef oedd unig siaradwr Cymraeg y teulu, a byddai’n fwy tebygol i chi ei weld yn rhannu sgwrs gyda’i weithwyr nag yn eu gorchymyn. Enw hoffus y gweithwyr amdano oedd ‘Mr Frank’. </p> <p>Ddechrau’r 1830au cymerodd Francis yr awennau yng Gweithfeydd Dur Hirwaun, a brynwyd gan ei dad ym 1819, a’r gweithfeydd tunplat newydd yn Nhrefforest. Comisiynwyd portreadau’r gweithwyr oddeutu 1835, ac maent wedi’u priodoli i’r artist teithiol W J Chapman. Arhosodd y set ym meddiant y teulu Crawshay drwy ewyllys, ac mae’n bosib bod mwy yn wreiddiol – mae cofnod o un arall sydd bellach ar goll i bob tebyg.</p>

CHAPMAN, W. J. (attributed to)

(1835-1840)

Trwy ganiatâd Amgueddfa Cymru

Amgueddfa Cymru

PIPER, John

(1966)

© Ystâd Piper/DACS 2025/Amgueddfa Cymru

Amgueddfa Cymru

<p>Mae’r gwaith hwn gan Frank Bowling yn pontio’r bwlch rhwng bwriad a siawns wrth baentio. Caiff lliwiau cyferbyniol eu harllwys ar gynfas o uchder, gyda’r artist yn ymyrryd ar y trefniant drwy godi a gostwng, troi a throsi’r cynfas.</p> <p>Frank Bowling oedd yr artist du cyntaf i gael ei ethol i’r Academi Frenhinol, yn 2005.</p>

BOWLING, Frank

(1975)

© Frank Bowling. Cedwir Pob Hawl. DACS 2025/Amgueddfa Cymru

Amgueddfa Cymru

Blodau a Sidan: Symffoni Las

BOMBERG, David

(1947)

© Ystâd David Bomberg. Cedwir Pob Hawl. DACS 224/Amgueddfa Cymru

Amgueddfa Cymru

<p>Blaenau Ffestiniog yw un o ganolfannau diwydiant llechi'r Gogledd, ac mae'r dref wedi'i hamgylchynnu gan dirlun dynol o chwareli a thomenni. Paentiodd Peter Prendergast y gwaith hwn pan oedd y diwydiant yn barod yn dirywio, ond mae mynegiant y brwswaith yn cyfleu grym y tir a'r tywydd ciaidd o gyfnewidiol.</p>

PRENDERGAST, Peter

(1993)

© Ystâd Peter Prendergast. Cedwir Pob Hawl. DACS 2025/Amgueddfa Cymru

Amgueddfa Cymru

David Davies, Ceidwad Siop, Hirwaun

CHAPMAN, W. J. (attributed to)

(1835-1840)

Trwy ganiatâd Amgueddfa Cymru

Amgueddfa Cymru

Astudiaeth ar gyfer Hunan-bortread

BACON, Francis

(1963)

© Ystâd Francis Bacon. Cedwir Pob Hawl. DACS 2025/Amgueddfa Cymru

Amgueddfa Cymru

JONES, Colin

(20th century)

© Colin Jones/Jean Roberts/Amgueddfa Cymru

Amgueddfa Cymru

LANYON, Peter

(1961)

© Ystâd Peter Lanyon. Cedwir Pob Hawl. DACS 2025/Amgueddfa Cymru

Amgueddfa Cymru

SETCH, Terry

(20th century - (second half))

© Terry Setch/Amgueddfa Cymru

Amgueddfa Cymru

ZOBOLE, Ernest

(1978)

© Manuel Zobole/Amgueddfa Cymru

Amgueddfa Cymru

<p>chapel (with blue sky)</p>

PIPER, John

(1966)

© Ystâd Piper/DACS 2025/Amgueddfa Cymru

Amgueddfa Cymru

<p>Un llun yw hwn o grŵp o bortreadau a gomisiynwyd gan y diwydiannwr Francis Crawshay yn y 1830au. Mae pob un o’r gweithwyr – dynion i gyd – yn grefftwyr a gwŷr di-grefft o weithfeydd dur Hirwaun a gweithfeydd tunplat Trefforest. Peth anghyffredin oedd i un o gewri diwydiant gomisiynu portreadau unigol o’i weithwyr, ond nid diwydiannwr cyffredin oedd Francis Crawshay. Adeiladodd fwthyn bychan i’w hun yn hytrach na byw ym mhlasty’r teulu, a doedd dim diddordeb ganddo yn arferion busnes y Crawshays: cwynai ei dad ei fod yn gwario arian fel y dŵr. Ef oedd unig siaradwr Cymraeg y teulu, a byddai’n fwy tebygol i chi ei weld yn rhannu sgwrs gyda’i weithwyr nag yn eu gorchymyn. Enw hoffus y gweithwyr amdano oedd ‘Mr Frank’. Ddechrau’r 1830au cymerodd Francis yr awennau yng Gweithfeydd Dur Hirwaun, a brynwyd gan ei dad ym 1819, a’r gweithfeydd tunplat newydd yn Nhrefforest. Comisiynwyd portreadau’r gweithwyr oddeutu 1835, ac maent wedi’u priodoli i’r artist teithiol W J Chapman. Arhosodd y set ym meddiant y teulu Crawshay drwy ewyllys, ac mae’n bosib bod mwy yn wreiddiol – mae cofnod o un arall sydd bellach ar goll i bob tebyg.</p>

CHAPMAN, W. J. (attributed to)

(1835-1840)

Trwy ganiatâd Amgueddfa Cymru

Amgueddfa Cymru

John Davies, Rheolwr Melinau Tun, Hirwaun

CHAPMAN, W. J. (attributed to)

(1835-1840)

Trwy ganiatâd Amgueddfa Cymru