Comisiwn digidol newydd gan Faye Latham.
[The world...its bulb] gan Faye Latham ©Faye Latham
Mae Faye Latham yn awdur a bardd gweledol, a aned yng Ngogledd Cymru ac sydd bellach yn byw yn Ardal y Llynnoedd. Mae'r darn newydd hwn, '[The World…its bulb]' yn gerdd wedi'i dileu wedi'i gwneud gan ddefnyddio dwy dudalen o A Kangchenjunga Adventure gan F. S. Smythe, a ysgrifennwyd ym 1931. Mae'r ddwy dudalen yn eistedd ochr yn ochr â'i gilydd - mae'r ochr chwith yn gerdd ddileu ac mae'r ochr dde wedi'i gwneud trwy dechnegau cerdd a ganfwyd ac mae'r tudalennau newydd yn cydweithio i greu un gerdd:
“The world / is / Far away now, / strung up like a row of pendant black beads. / OR / very / close, / a / garden / shrunk into its bulb.”
Barddoniaeth ddileu yw'r broses o ddileu, gorchuddio neu guddio geiriau dethol o destun blaenorol i greu cerdd newydd o'r heiriau hynny sydd heb eu newid. Mae barddoniaeth ganfod yn farddoniaeth a grëir trwy gymryd geiriau ac ymadroddion o ffynonellau eraill a'u hail-fframio'n rhywbeth newydd. Gellir defnyddio ffurfiau barddoniaeth ddileu a barddoniaeth ganfod fel modd o gydweithio, neu i wynebu'r syniadau a fynegir gan awdur arall.
Ar yr ochr chwith, mae Latham wedi creu cerdd drwy ddileu geiriau ar y dudalen gyda throellau du a gwyn. Mae'r ochr dde yn cynnwys cerdd ganfod, lle mae geiriau wedi'u dewis o fannau eraill yn llyfr Smythe a'u cyfuno i greu cerdd newydd. Ym mhob achos, defnyddir paent, siswrn a glud fel offer dinistrio a chreu ac mae tirwedd y dudalen yn cael ei newid yn ddiwrthdro.
Cyrhaeddodd casgliad cyntaf Latham o farddoniaeth, British Mountaineers, y rhestr fer ar gyfer Gwobr Boardman Tasker am Lenyddiaeth Mynydda 2023 ac mae'n cynnwys dros 60 o gerddi dileu ac yn archwilio hanes mynydda yn ogystal â rhywedd a gwleidyddiaeth. Ar hyn o bryd mae Latham yn gweithio ar farddoniaeth weledol newydd a wnaed gan ddefnyddio A Kangchenjunga Adventure, i archwilio goblygiadau amgylcheddol dileu. Ochr yn ochr â hyn, mae hi'n ailysgrifennu myth Blodeuwedd fel cerdd epig.
