Artist fyddai’n cael ei adnabod am ei ddefnydd o liw oedd Craigie Aitchison (1926-2009). Yn enedigol o Gaeredin yn yr Alban, aeth Aitchison i astudio’r gyfraith ym Mhrifysgol Caeredin. Fe benderfynodd newid gyrfa, a mynychu Ysgol Gelf y Slade yn Llundain o 1952-1954, cyn mentro fel artist llawn amser.
Ym 1955 fe dderbyniodd Aitchison Ysgoloriaeth Paentio Llywodraeth yr Eidal gan y Cyngor Prydeinig ac fe deithiodd i’r Eidal, a fyddai’n profi’n dipyn o ysbrydoliaeth ar ei waith. Gan gyfuno lliw ac arddull y Dadeni yn yr Eidal gyda Lliwyddion yr Alban aeth Aitchison ati i greu ei iaith weledol ei hun.
Cynhaliwyd ei arddangosfa unigol gyntaf yn Oriel Beaux Arts Llundain ym 1959. Cafodd ei ethol yn Aelod Gohebol o’r Academi Brenhinol Celf ym 1978 ac Brif Aelod yn 1988. Dyfarnwyd CBE iddo ym 1999 am ei gyfraniad i gelf weledol Prydain.
Yn beintiwr a gwneuthurwr printiau oedd yn adnabyddus am ei baentiadau o’r croeshoeliad, tirluniau, bywyd llonydd ac astudiaethau portread o fodelau, roedd yn creu cyfansoddiadau cytbwys a gwreiddiol. Ers dechrau’r 1960au roedd Craigie Aitchison yn ffafrio gweithio gyda modelau o India’r Gorllewin ac Affrica a Georgeous Macaulay o Nigeria oedd y model du cyntaf iddo weithio gydag e, ac fe beintiodd e dro ar ôl tro.
Yn y portread hwn, caiff ei fframio â lliwiau pinc a glaswyrdd oeraidd cain, sy'n cyferbynnu â chyfoeth a chynhesrwydd ei groen. Roedd gan Craigie Aitchison ddiddordeb mewn penwisgoedd a sut y gallai'r siapiau sy'n deillio o hynny ddod yn ganolbwynt i baentiad. Dyma’r sou'wester, ffurf draddodiadol o het law croen olew y gellir ei blygu fyny, sy'n ganolbwynt i’r cyfansoddiad.
Yn enwog am ei weithiau celf lliwgar ar hyd ei oes, bu farw Craigie Aitchison yn 2009.
Curadur Cynnwys Digidol Amgueddfa Cymru yw Carys Tudor ac mae hi wedi gweithio yn adran gelf yr Amgueddfa ers 2021. Gyda chefndir ym maes cyfathrebu, mae’n angerddol am gynnig cyfleoedd i bob llais gael rhannu eu gwybodaeth a’u harbenigedd, gan wneud pob pwnc yn berthnasol ac yn ddeniadol. Mae Carys hefyd yn ymddiddori mewn darluniau o hanes cymdeithasol a diwydiannol diweddar drwy gelf.
