Cynfas

Beirdd Cymru

Jack Lewis

16 Gorffennaf 2026 | munud i ddarllen

Comisiwn digidol newydd gan Jack Lewis mewn ymateb i'r thema Gwleidyddiaeth, Protest ac Ymgyrchu.

Paentiad o hen ddyn mewn gŵn gwyrdd yn gafael mewn telyn a dwy genhinen pedr. Mae wedi'i amgylchynu gan fflamau oren, ac ar yr ymyl mae coed moel, coron, dau gleddyf a chenin pedr.

LEWIS, Jack, Beirdd Cymru © Jack Lewis

Mae'r darn hwn yn adlewyrchu'r gerdd o’r un teitl, a gyfansoddwyd gan Janos Arrany ym 1857 sy'n darlunio gwrthwynebiad dychmygol beirdd Cymru yn erbyn Brenin Edward I ar ôl ei goncwest greulon a darostwng y bobl. Un wrth un mae’r beirdd yn ymwrthod ac yn cael eu lladd: cânt eu dienyddio a'u llosgi'n fyw wrth ganu sut oedd y Brenin Edward wedi dod â dim byd ond gofid a diffeithwch i’r wlad. Mae'r gerdd hon yn glyfar wrth ddefnyddio'r tensiwn hanesyddol rhwng Cymru a Lloegr fel mwgwd ar gyfer gwlad y bardd ei hun, Hwngari, a'i pherthynas debyg â’r Awstria gyfagos. Roedd Awstria wedi atal gwrthryfel cyn i Janos gael ei gomisiynu gan ymerawdwr Awstria i greu cerdd i ganu ei glodydd, un debyg i rai beirdd Cymru.

Jack Lewis Bywgraffiad

Mae fy ngwaith peintio yn archwilio hunaniaeth Gymreig drwy dirwedd, cymuned, hanes a llên gwerin. Gan ddefnyddio mynyddoedd, adfeilion, iaith a phobl bob dydd, rwy'n creu paentiadau beiddgar, onglog gydag arwynebau trwchus, llawn gwead sy'n pwysleisio pwysau a lle. Mae'r gwaith yn ystyried Cymreictod fel atgof a rennir a phrofiad byw, gan gyfuno myth, hanes a straeon cyffredin i ddangos hunaniaeth fel rhywbeth sydd wedi'i hadeiladu ac sy’n esblygu. Mewn cyd-destun ehangach, mae'r paentiadau hyn yn ymateb i dangynrychiolaeth diwylliant Cymru. Drwy roi naratifau, pobl a lleoedd lleol yn y blaen, mae'r gwaith yn honni gwelededd diwylliannol ac yn gwahodd ymgysylltiad ehangach â chwestiynau treftadaeth, perthyn a hunaniaeth o fewn cyd-destun byd-eang.

Share

More like this
Mwizi Mwizi Mwizi
Cynthia MaiWa Sitei
Môrwelion
Steff ap Carys
Comisiwn Newydd: Gêm Frenhinol Urm...?
Amgueddfa Cymru a Chanolfan Grefft Rhuthun
Pwysau'r Byd
Sarah Merton
Astudio’r Croeshoeliad
James Milne a Rhian Israel, Amgueddfa Cymru
Ffiniau
Delphi Campbell
Hanesion lu Ifor Davies
Canolfan y Celfyddydau Aberystwyth
Galwad Agored: Portread
Llyfrgell Genedlaethol Cymru
Connected Roots
Ali Goolyad
Perfformiad Nash
Maria Hayes
Craigie Aitchison (1926-2009)
Carys Tudor, Curadur Cynnwys Digidol, Amgueddfa Cymru
David Nash: Doethineb Natur
Canolfan Grefft Rhuthun
Deialog
Oriel Davies
Curo'r Crysau Duon
Gareth Rhys Owen
Inc afalau derw
Jen Bowens, Cadwraethydd Papur, CELF
Comisiwn newydd: From land to Fire, 2025
Andrea Powell, Oriel Gelf Glynn Vivian
Sut i greu Gwawdlun
Siôn Tomos Owen
Going to Africa
Isabel Adonis
Grisaille I-III
Charlotte Grayland
Mam a'i phlentyn, a cherddi eraill
Tracey McMaster, cyfieithiadau gan Iestyn Tyne
Amser yw Arian
Anne Brierley, cyfieithiad gan Iestyn Tyne
The Waning
Rachel Helena Walsh
Teimlo
Efa Blosse-Mason a Karina Geddes
Wrth Ymyl y ffin
Paul Eastwood
Saunders Lewis
Paul Eastwood ac Owain Lewis
Cais am Gynigion Comisiwn
Celfyddydau Anabledd Cymru ac Amgueddfa Cymru
Croen Siwgr
Jasmine Violet
Clogfaen Pren 1978-2015
Amgueddfa ac Oriel Gelf Casnewydd
Stiwdio gyda Menyg yn Storiel, gweld casgliad y Llyfrgell mewn Gofod Newydd
Phoebe Murray-Hobbs, Swyddog Benthyciadau Cymunedol, Llyfrgell Genedlaethol Cymru
Tirnodau Personol
Michal Iwanowski
Celf Mewn Ysbytai: Bwrdd Iechyd Addysgu Powys
Sara Treble-Parry, Steph Roberts a Siân Lile-Pastore
Lan yr Afon
Julian McKenny
Morlun Bach
Lucy Purrington
Thyrza Anne Leyshon: Eicon y Portreadau Miniatur o Gymru
Imogen Tingey, Cynorthwyydd Arddangosfeydd, Oriel Gelf Glynn Vivian
Dylunio GIFs Cymraeg
Sioned Young, Mwydro
Artcadia
Barbara Bartl, Rheolwr yr Amgueddfa ac Oriel Gelf, Amgueddfa ac Oriel Gelf Casnewydd
Cerdded Adref
Dagmar Bennett
Teulu Wakelin: chwarter canrif o gefnogaeth i artistiaid cyfoes
Andrea Powell, Cynorthwyydd Arddangosfeydd, Oriel Gelf Glynn Vivian
Helen Sear (g.1955)
Mari Griffith
David Nash (g.1945)
Mari Griffith
Rhyfel Mawr Glo Cymru
Maddie Webb, Curadur Gweithiau ar Bapur, Amgueddfa Cymru
Ymdeimlad o Le
Jon Pountney
Toriad
Ffin Jordão
Cadwraeth Paentiadau George Poole
Sarah Bayliss, Uwch Gadwraethwr Paentiadau, Amgueddfa Cymru
Frank Auerbach: Pen E.O.W
James Milne, Technegydd CELF, Ffotograffiaeth gan Rhian Israel, CELF
Ymson ar draeth
Iestyn Tyne
Tyrrau Mawr ar grwydr i Lanbedrog
Gwyn Jones, Alex Boyd Jones, Zoe Lewthwaite, Plas Glyn-y-Weddw
Gweithio gydag artist
Rhian Israel, Swyddog Ffotograffiaeth, CELF
Llwybr Tref Gŵyl Grefft
Rachel Vater, Cynorthwyydd Yr Oriel, Oriel Myrddin
Panopticon
Tina Rogers
Y Cyffredin
Ayesha Khan
Mapiau, celf, a dadgoloneiddio
Ellie King, Curadur Cynorthwyol Mapiau, Llyfrgell Genedlaethol Cymru
Dadgoloneiddio’r Casgliad Celf Cenedlaethol
Morfudd Bevan, Curadur Celf, Llyfrgell Genedlaethol Cymru
Delfryd a Diwydiant: Curadu'r arddangosfa yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru
Mari Elin Jones, Swyddog Dehongli, Llyfrgell Genedlaethol Cymru
Dan ddŵr sy'n llifo
Geraint Ross Evans
Golygfa Ddyrchafedig
Geraint Ross Evans
'Arhoswch adre'
Gwynfor Dafydd
Cardiau Post Protest
Osian Grifford
David Garner: Wylo
Nicholas Thornton a Ceri Jones, Amgueddfa Cymru
Storiel: Comisiynau Artistiaid
Esther Elin Roberts, Swyddog Celf Gweledol, Storiel
Collage Fabrig Scrap
Ella Louise Jones
Teulu
Ffion Rhys, Curadur, Canolfan y Celfyddydau Aberystwyth
Arddangosfa Teulu, Canolfan y Celfyddydau Aberystwyth
Ffion Rhys, Curadur ac Elin Vaughan Crowley, Artist - Canolfan y Celfyddydau Aberystwyth
Oriel Myrddin: Comisiynau Artistiaid
Rachel Vater, Oriel Myrddin
Arnofio
Arddun Rhiannon
Geng Xue (g.1983)
Mari Griffith
Cerddi newydd gan ddisgyblion Cymru
Sean Kenny, Uwch Swyddog Addysg, Amgueddfa Cymru
Dhruva Mistry: O’r astudiaeth i’r cerflunwaith
Carys Tudor, Curadur Digidol: Celf, Amgueddfa Cymru
Tu ôl i'r llen: Cadwraeth
Sarah Bayliss a Kitty Caiden, Amgueddfa Cymru
Darn Canol Bwrdd Con Brio: Comisiwn Ymddiriedolaeth P&O Makower
Andrew Renton, Pennaeth Casgliadau Dylunio, Amgueddfa Cymru
Arddangosfa Cyfoes: Llyfrgell Genedlaethol Cymru
Morfudd Bevan a Nia Dafydd, Llyfrgell Genedlaethol Cymru
Yr Eda
Llio Maddocks
Cymharu dau artist: John Selway a Denys Short
Nicholas Thornton, Pennaeth Celf Gain a Chelf Gyfoes, Amgueddfa Cymru
Caffaeliad newydd: Pulped Fiction gan David Shrigley
Carys Tudor, Curadur Digidol: Celf, Amgueddfa Cymru
Cerflunwaith Prydeinig Newydd yr wythdegau
Jennifer Dudley, Curadur Rheoli Casgliadau Celf a Hygyrchedd, Amgueddfa Cymru
Toredig Ond Prydferth
Apekshit Sharma, Intern Curadurol, Amgueddfa Cymru
Five Minutes
Mari Ellis Dunning
Swyn I
Efa Lois
Gesiye (g. 1992)
Mari Griffith
Eich Map Chi o’r Byd
Michal Iwanowski
Tirlun Anhysbys
Evie Banks
Crogdlws
Lydia Niziblian
Calon yn Deilchion
Tanyaradzwa Chiganze
Beth sy’n bosib ei wneud mewn oriel?
Sean Kenny, Uwch Swyddog Addysg, Amgueddfa Cymru
Dwylo ar Dreftadaeth: Codi’r Llen ar Gaffael
Neil Lebeter ac Umulkhayr Mohamed
Rheolau Celf? Sgwrs gyda’r artist Caroline Walker
Carys Tudor, Curadur Digidol: Celf, Amgueddfa Cymru
Siarad â Phlant am Gelf
Sian Lile Pastore
Pêl-Droed Cymru a Byd Celf
Sean Kenny, Uwch Swyddog Addysg, Amgueddfa Cymru
Rheolau Celf?
Neil Lebeter
Celf a Phrotest
Amgueddfa Cymru